Centenaar in kilogram
Een centenaar is van oorsprong 100 pond. Sinds de invoering van het metrieke stelsel staat de centenaar in Nederland voor 100 kg (ook quintaal genoemd); rekent men met het spreektaalpond van 500 gram, dan is het 50 kilo. Welke bedoeld wordt, hangt af van context en tijd.
- Centenaar (metrisch) / quintaal
- 100 kg
- 100 pond van 500 g (spreektaal)
- 50 kg
- Duitse Zentner
- 50 kg
- Doppelzentner (DE)
- 100 kg
- Zentner Oostenrijk/Zwitserland
- 100 kg
- Status
- geen wettelijke eenheid
Wat is een centenaar?
Het woord komt van het Latijnse centenarius, ‘honderdvoudig’: een centenaar was oorspronkelijk een gewicht van honderd pond. Omdat het pond in Nederland en Vlaanderen in de spreektaal 500 gram is (zie pond), wordt een centenaar in de volksmond ook wel als 50 kilo opgevat.
Na de invoering van het metrieke stelsel werd de centenaar in Nederland gelijk aan 100 kilogram, net als de quintaal (symbool q) in onder meer Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland. Historisch varieerde de centenaar per stad mee met de lokale ponden.
Centenaar, Zentner en quintaal
In het Duits heet dezelfde eenheid Zentner. In Duitsland is dat 50 kg, en 100 kg heet daar Doppelzentner (dz) of in statistieken decitonne (dt). Oostenrijkers en Zwitsers bedoelen met een Zentner juist 100 kg.
| Benaming | Land | Kilogram |
|---|---|---|
| Centenaar (metrisch) | Nederland | 100 kg |
| 100 pond van 500 g | spreektaal NL/Vlaanderen | 50 kg |
| Zentner | Duitsland | 50 kg |
| Doppelzentner / decitonne | Duitsland | 100 kg |
| Zentner | Oostenrijk, Zwitserland | 100 kg |
| Quintal (q) | Frankrijk e.a. | 100 kg |
| Hundredweight (cwt) | VS / VK | 45,4 kg / 50,8 kg |
De centenaar in de praktijk
- Aardappelen en voer werden vroeger per centenaar of halve centenaar verkocht; nu zijn zakken van 10, 12,5 of 25 kg gebruikelijk (zie aardappel).
- Een zak cement van 25 kg is een halve Duitse Zentner of een kwart metrische centenaar.
- Het Engelse hundredweight is een verwante eenheid: in de VS 100 lb (45,4 kg), in het VK 112 lb (50,8 kg).
Wordt de centenaar nog gebruikt?
Nauwelijks. Officieel gelden kilogram en ton; de centenaar kom je vooral nog tegen in oude teksten, boerderijadministraties en kruiswoordpuzzels. Omrekenen doe je met de gewichtsomrekenaar.
Omrekening: 50 kg
| Eenheid | Waarde |
|---|---|
| g | 50.000 |
| kg | 50 |
| lb | 110,231 |
| oz | 1.763,7 |
| st | 7,87365 |
Ter vergelijking
| Object | Gewicht | Verhouding |
|---|---|---|
| Koe | 650 kg | 1 Koe ≈ 13 × Centenaar |
| Gemiddeld gewicht | 78,5 kg | 1 Gemiddeld gewicht ≈ 1,6 × Centenaar |
| Wasmachine | 72 kg | 1 Wasmachine ≈ 1,4 × Centenaar |
| Labrador | 30 kg | 1 Centenaar ≈ 1,7 × Labrador |
| Europallet | 25 kg | 1 Centenaar ≈ 2 × Europallet |
| Kat | 4,2 kg | 1 Centenaar ≈ 12 × Kat |
Veelgestelde vragen
Hoeveel kilo is een centenaar?
Als metrische eenheid 100 kilo (ook quintaal genoemd). Wie 100 pond van 500 gram bedoelt, komt op 50 kilo.
Hoeveel pond is een centenaar?
100 pond, vandaar de naam (Latijn centenarius).
Wat is het verschil tussen centenaar en Zentner?
Het is dezelfde eenheid in een andere taal. In Duitsland is een Zentner 50 kg, in Oostenrijk en Zwitserland 100 kg.
Bronnen
- Duden
- Einheitenverordnung (EinhV)
- Van Dale
- Woordenlijst Nederlandse Taal (Taalunie)